ระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน
ใน กิจการนักเรียน ของ วิธิปฏิบัติที่เป็นเลิศ
  โดย: Admin KM เมื่อ: 2008-09-14 เปิดอ่าน 51378 ครั้ง แก้ไขหน้านี้  ลบหน้านี้
 คำสำคัญ : นักเรียน


เป้าหมาย
บุคลากรในสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาพัทลุงมีความรู้ความเข้าใจใน
การดำเนินงานระบบการดูแลช่วยเหลือ
            นักเรียนในสถานศึกษา

ผู้นำเสนอ กลุ่มงานนิเทศ ติดตาม ฯ และ นายนิวัฒน์ พูลจันทร์ ผู้อำนวยการโรงเรียนหารเทารังสีประชาสรรค์

ความรู้สำคัญ

1. หลักการ นโยบาย แนวคิด ทฤษฏี

   1.1 พระบรมราโชวาทพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ซึ่งเป็นความตอนหนึ่งในพิธีพระราชทานปริญญาบัตร แก่ นิสิตมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ประสานมิตร ในวันอังคารที่ 28 พฤศจิกายน 2515 ความว่า "เยาวชนทุกคนมิได้ต้องการทำตัวเองให้ตกต่ำหรือเป็นปัญหาแก่สังคมประการใด แท้ที่จริงต้องการจะเป็นคนดี มีความสำเร็จ มีฐานะ มีเกียรติ และอยู่ร่วมกับผู้อื่นได้อย่างราบรื่น แต่การที่จะบรรลุถึงจุดประสงค์นั้น จำเป็นต้องอาศัยผู้แนะนำควบคุมให้ดำเนินไปอย่างถูกต้อง ในฐานะหน้าที่ที่เป็นครู เป็นอาจารย์ เป็นผู้บริหารการศึกษา ท่านจะช่วยเขาได้มากที่สุด เพราะมีส่วนควบคุมใกล้ชิดอยู่ทุกๆด้าน รองลงมาจากบิดามารดา" 
   1.2 รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ.2540 มาตรา 80 (3) "พัฒนาคุณภาพและมาตรฐานการจัดการศึกษาในทุกระดับและทุกรูปแบบให้สอดคล้องกับความเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจและสังคม จัดให้มีแผนการศึกษาแห่งชาติ กฎหมายเพื่อพัฒนาการศึกษาของชาติ จัดให้มีการพัฒนาคุณภาพครู และบุคลากรทางการศึกษาให้ก้าวทันการเปลี่ยนแปลงของสังคมโลกรวมทั้งการปลูกฝังให้ผู้เรียนมีจิตสำนึกความเป็นไทย มีระเบียบวินัย..." 
   1.3 พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ.2542 ได้กำหนดความมุ่งหมาย และหลักการการจัดการศึกษา ต้องเป็นไปเพื่อพัฒนาคนไทยให้เป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์ทั้งร่างการ จิตใจ สติปัญญา ความรู และคุณธรรม มีจริยธรรมละวัฒนธรรมในการดำรงชีวิต สามารถอยู่ร่วมกับผู้อื่นได้อย่างมีความสุข (มาตรา 6) และแนวการจัดการศึกษายังได้ให้ความสำคัญแก่ผู้เรียนทุกคนโดยยึดหลักว่า ทุกคนมีความสามารถเรียนรู้และพัฒนาตนเองได้ และถือว่าผู้เรียนมีความสำคัญที่สุด ต้องส่งเสริมให้เรียนพัฒนาตามธรรมชาติและเต็มศักยภาพ (มาตรา 22) ในการจัดการศึกษาต้องเน้นความสำคัญทั้งความรู้ คุณธรรม กระบวนการเรียนรู้ และบูรณาการตามความเหมาะแต่ละระดับการศึกษา ซึ่งเรื่องหนึ่งที่กำหนดให้ดำเนินการ คือ ความรู้และทักษะในการประกอบอาชีพ และการดำรงชีวิตอย่างมีความสุข (มาตรา 23 ข้อ(5) ) ทั้งนี้การจัดกระบวนการเรียนให้คำนึงถึงความแตกต่างระหว่างบุคคลให้ผู้เรียนรู้จักประยุกต์ความรู้มาใช้เพื่อป้องกัน และแก้ไขปัญหา ให้รู้จักคิดเป็น ทำเป็น รวมทั้งปลูกฝังคุณธรรมที่ดีงาม และคุณลักษณะอันพึงประสงค์ไว้ในทุกวิชา อีกทั้งมีการประสานความร่วมมือกับบิด มารดา ผู้ปกครอง และบุคลากรในชุมชนทุกฝ่าย เพื่อร่วมกันพัฒนาผู้เรียนตามศักยภาพ" 
   1.4 หลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2544 หลักการ ข้อ 3 "ส่งเสริมให้ผู้เรียนได้พัฒนาและเรียนรู้ด้วยตนเองอย่างต่อเนื่องตลอดชีวิตโดยถือว่าผู้เรียนมีความสำคัญที่สุดสามารถพัฒนาตามธรรมชาติและเต็มศักยภาพ" และจุดมุ่งหมายของหลักสูตร คือ มุ่งพัฒนาคนไทยให้เป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์ เป็นคนดี มีปัญญา มีความสุข และมีความเป็นไทย มีศักยภาพในการศึกษาต่อและประกอบอาชีพ จึงกำหนดจุดหมาย ซึ่งถือเป็นมาตรฐานการเรียนรู้ให้ผู้เรียนเกิดคุณลักษณะอันพึงประสงค์ที่สำคัญ ดังนี้ 
   "เห็นคุณค่าของตนเอง มีวินัยในตนเอง ปฏิบัติตนตามหลักธรรมของพุทธศาสนา หรือศาสนาที่ตนนับถือ มีคุณธรรม จริยธรรม และค่านิยมอันพึงประสงค์ มีความคิดสร้างสรรค์ ใฝ่รู้ใฝ่เรียนรักการอ่านรักการเรียนรักการค้นคว้า..." 
   1.5 มาตรฐานการศึกษาของสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาพัทลุง พ.ศ.2549 มาตรฐานที่ 15.1 "มีการจัดและพัฒนาระบบการดูแลช่วยเหลือผู้เรียนที่เข็มแข็งและทั่วถึง" 
   1.6 จรรยาบรรณครูต่อผู้รับบริการ
             1.6.1 ต้องรักและเมตตาเอาใจใสช่วยเหลือส่งเสริมให้กำลังใจศิษย์
             1.6.2 ต้องส่งเสริมให้เกิดการเรียนรู้ ทักษะ และนิสัยที่ดีงามแก่ศิษย์
             1.6.3 ต้องประพฤติตนเป็นแบบอย่างที่ดีทั้งกาย วาจา และจิตใจ
             1.6.4 ต้องไม่กระทำตนเป็นปฏิปักษ์ต่อความเจริญ ทางกาย จิตใจ อารมณ์ของศิษย์

2. ความหมาย วัตถุประสงค์ ประโยชน์ ปัจจัย กระบวนการ และมาตรฐานระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน

   2.1. ระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน คืออะไร?
             การดูแลช่วยเหลือนักเรียน คือ การส่งเสริม พัฒนา ป้องกัน และแก้ไขปัญหาเพื่อให้นักเรียนได้พัฒนาเต็มตามศักยภาพ มีคุณลักษณะที่พึงประสงค์ มีภูมิคุ้มกันทางจิตใจที่เข็มแข็ง คุณภาพชีวิตที่ดี มีทักษะการดำรงชีวิต และรอดพ้นจากวิกฤติทั้งปวง
             ระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน คือ กระบวนการดำเนินงานดูแลช่วยเหลือนักเรียนที่มีขั้นตอนชัดเจน พร้อมทั้งมีวิธีการและเครื่องมือที่มีมาตรฐาน คุณภาพ และมีหลักฐานการทำงานที่ตรวจสอบได้โดยมีครูประจำชั้น / ครูที่ปรึกษาเป็นบุคคลหลัก ในการดำเนินงาน โดยการอำนวยความสะดวกจากผู้บริหาร และบุคลากรทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องทั้งใน และนอกสถานศึกษา 
   2.2 วัตถุประสงค์ของระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน 
             2.2.1 เพื่อให้โรงเรียนมีระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนโดยมี กระบวนการ วิธีการ เครื่องมือที่มีคุณภาพ มีมาตรฐาน และสามารถตรวจสอบได้ 
             2.2.2 เพื่อส่งเสริมให้ครูประจำชั้น/ครูที่ปรึกษา บุคลากรในโรงเรียน ผู้ปกครอง ชุมชน หน่วยงานและองค์กรภายนอก มีส่วนร่วมในการ ช่วยดูแลนักเรียน 
             2.2.3 เพื่อให้นักเรียนได้รับการดูแลช่วย และส่งเสริมพัฒนาเต็มตาม ศักยภาพ เป็นคน ที่สมบูรณ์ทั้งด้านร่างการ อารมณ์ สังคม และ สติปัญญา 
   2.3 ประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับ 
             2.3.1 นักเรียนได้รับการดูแลช่วยเหลืออย่างทั่วถึง และตรงตามสภาพปัญหา 
             2.3.2 สัมพันธภาพระหว่างครูกับนักเรียนเป็นไปด้วยดี และอบอุ่น 
             2.3.3 นักเรียนรู้จักตนเอง และควบคุมตนเองได้ 
             2.3.4 นักเรียนมีความฉลาดทางอารมณ์ 
             2.3.5 นักเรียนเรียนรู้อย่างมีความสุข 
   2.4 ปัจจัยสำคัญที่มีผลต่อประสิทธิภาพของการดำเนินงานตามระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน 
             2.4.1 ผู้บริหารโรงเรียน ผู้ช่วยผู้บริหารทุกฝ่าย ตระหนักถึงความสำคัญของระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน และให้การสนับสนุนการดำเนินงานหรือร่วมกิจกรรมตามความเหมาะสมอย่างสม่ำเสมอ
             2.4.2 
ครูทุกคนแลผู้เกี่ยวข้องจำเป็นต้องมีความตระหนักในความสำคัญของระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน มีทัศนคติที่ดีต่อนักเรียน และมีความสุขที่จะพัฒนานักเรียนในทุกด้าน
             2.4.3
 คณะกรรมการหรือคณะทำงานทุกคณะ ต้องมีการประสานงานอย่างใกล้ชิด และมีการประชุมในแต่ละคณะอย่างสม่ำเสมอตามที่กำหนด 
             2.4.4 ครูที่ปรึกษาเป็นบุคลากรหลักในการดำเนินงาน โดยต้องได้รับความร่วมมือจากครูทุกคนในโรงเรียน ร่วมทั้งการสนับสนุนในเรื่องต่าง ๆจากโรงเรียน 
             2.4.5 การอบรมให้ความรูและทักษะ รวมทั้งการเผยแพร่ข้อมูล ความรู้แก่ครูที่ปรึกษาหรือผู้เกี่ยวข้องในเรื่องที่เอื้อประโยชน์ต่อการดูแลช่วยเหลือนักเรียนในสิ่งที่จำเป็นโดยเฉพาะเรื่องทักษะการปรึกษาเบื้องต้น และแนวทางการแก้ไขปัญหาต่าง ๆ ของนักเรียนซึ่งโรงเรียนควรดำเนินการอย่างต่อเนื่องและสม่ำเสมอ 
   2.5 กระบวนการดำเนินงานตามระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน กระบวนการดำเนินงานโดยครูที่ปรึกษาเป็นบุคคลหลักในการปฏิบัติงาน มีองค์ประกอบ 5 ประการ คือ
             2.5.1
 การรู้จักนักเรียนเป็นรายบุคคล
             2.5.2 การคัดกรองนักเรียน 
             2.5.3 การส่งเสริมนักเรียน
             2.5.4 การป้องกัน และแกไขปัญหา
             2.5.5
 การส่งต่อ 
   2.6 มาตรฐานระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน 
             มาตรฐานระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน เพื่อการประกันคุณภาพระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน ของสถานศึกษาและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องมีทั้งหมด 3 มาตรฐาน 12 ตัวชี้วัด แบ่งออกเป็น 3 ด้าน
             2.6.1 มาตรฐานด้านนักเรียน มี 1 มาตรฐาน 5 ตัวชี้วัด เน้นให้นักเรียนสามารถพัฒนาตนเองได้ตามศักยภาพ และสามารถปรับตัวอยู่ในสังคมได้อย่างมีความสุข 
             2.6.2 มาตรฐานด้านกระบวนการ มี 1 มาตรฐาน 3 ตัวชี้วัด เน้นให้มีการบริหารจัดการระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน 
             2.6.3 มาตรฐานด้านปัจจัย มี 1 มาตรฐาน 4 ตัวชี้วัด เน้นให้มีสื่อ บุคลากร เครื่องมือ เพื่อการดำเนินงานระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน

มาตรฐานด้านนักเรียน

มาตรฐานที่ 1 นักเรียนสามารถพัฒนาตนเองได้ตามศักยภาพและสามารถปรับตัวอยู่ในสังคมได้อย่างมีความสุข

                 ตัวชี้วัดที่ 1 รูจักตนเองและพึ่งตนเองได้ 
                 ตัวชี้วัดที่ 2 มีสุขภาพกาย สุขภาพจิต และสุขลักษณะนิสัยที่ดี 
                 ตัวชี้วัดที่ 3 มีทักษะชีวิตและสามารถหลีกเลี่ยง ป้องกันภัย อันตราย และพฤติกรรมที่ไม่พึงประสงค์ 
                 ตัวชี้วัดที่ 4 เป็นสมาชิกที่ดีของครอบครัว ชุมชน และสังคม 
                 ตัวชี้วัดที่ 5 มีเจตคติที่ดี และมีทักษะพื้นฐานในการประกอบอาชีพ

มาตรฐานด้านกระบวนการ

มาตรฐานที่ 2 มีการบริหารจัดการระบบการดูแลช่วยเหลือ

                 ตัวชี้วัดที่ 1 มีการวางระบบบริหารจัดการดูแลช่วยเหลือนักเรียน 
                 ตัวชี้วัดที่ 2 มีการดำเนินงานตามระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน
                              2.1 มีการรู้จักนักเรียนเป็นรายบุคคล 
                              2.2 มีการคัดกรองนักเรียน 
                              2.3 มีการส่งเสริมพัฒนานักเรียนที่หลากหลาย 
                              2.4 มีการป้องกัน ช่วยเหลือ และแก้ไข 
                              2.5 มีการส่งต่อนักเรียนที่สอดคล้องกับสภาพปัญหาอย่างเป็นระบบ และมีเครือข่ายสหวิชาชีพ 
                 ตัวชี้วัดที่ 3 มีการนิเทศ กำกับ ติดตาม ประเมินผล รายงานผล และพัฒนาระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน

มาตรฐานด้านปัจจัย

มาตรฐานที่ 3 มีบุคลากร สื่อ เครื่องมือ เพื่อการดำเนินงานระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน

                 ตัวชี้วัดที่ 1 ผู้บริหารเป็นผู้นำในการดำเนินงานระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน 
                 ตัวชี้วัดที่ 2 ครูมีความสารถในการดำเนินงานตามระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน 
                 ตัวชี้วัดที่ 3 ผู้ปกครอง ชุมชน ให้ความร่วมมือเอาใจใส่ดูแลช่วยเหลือนักเรียน 
                 ตัวชี้วัดที่ 4 มีสื่อ เครื่องมือที่ใช้ในการดำเนินงานระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน

เกณฑ์การประเมิน

มาตรฐานด้านนักเรียน

มาตรฐานที่ 1 นักเรียนสามารถพัฒนาตนเองได้ตามศักยภาพและสามารถปรับตัวอยู่ในสังคมได้อย่างมีความสุข

                 ตัวชี้วัดที่ 1 รู้จักตนเองและพึ่งตนเองได

                 เกณฑ์การประเมิน

                 ระดับที่ 1 ร้อยละ 70 รู้ความสนใจ ความถนัด ความสามารถจุดเด่น จุดด้อยของตนเอง 
                 ระดับที่ 2 ร้อยละ 70 มีระดับที่ 1 และสามารถวิเคราะห์ตัดสินใจเลือกเข้าร่วมกิจกรรมได้อย่างเหมาะสม 
                 ระดับที่ 3 ร้อยละ 70 มีระดับที่ 2 กล้าแสดงออกอย่างเหมาะสมและสร้างสรรค์ 
                 ระดับที่ 4 ร้อยละ 70 มีระดับที่ 3 และแก้ปัญหาได้อย่างถูกต้อง เหมาะสม

                 ตัวชี้วัดที่ 2 มีสุขภาพกาย สุขภาพจิตและสุขลักษะนิสัยที่ดี

                 เกณฑ์การประเมิน

                 ระดับที่ 1 ร้อยละ 70 มีน้ำหนัก ส่วนสูง ตามเกณฑ์มาตรฐาน (กรมอนามัย) 
                 ระดับที่ 2 ร้อยละ 70 มีระดับที่ 1 แลสามารถป้องกัน ดูแลสุขภาพตนเองได้ 
                 ระดับที่ 3 ร้อยละ 70 มีระดับที่ 2 และร่าเริง แจ่มใส มีมนุษยสัมพันธ์และปรับตัวได้ 
                 ระดับที่ 4 ร้อยละ 70 มีระดับที่ 3 และเป็นแบบอย่างที่ดีให้คำแนะนำแก่ผู้อื่นได้

                 ตัวชี้วัดที่ 3 มีทักษะชีวิตสามารถหลีกเลี่ยงป้องกันภัยอันตรายและพฤติกรรมที่ไม่พึงประสงค์

                 เกณฑ์การประเมิน

                 ระดับที่ 1 ร้อยละ 98 มีความรู้ความเข้าใจ ในสิ่งที่เป็นพิษภัย อันตรายและพฤติกรรมที่ไม่พึงประสงค์
                 ระดับที่ 2 ร้อยละ 98 มีระดับที่ 1 สามารถวิเคราะห์และจำแนกสิ่งที่เป็นพิษภัยอันตรายและพฤติกรรมที่ไม่พึงประสงค์ 
                 ระดับที่ 3 ร้อยละ 98 มีระดับที่ 2 รู้เท่าทันและกล้าที่จะปฏิเสธสิ่งที่เป็นพิษภัยอันตรายและพฤติกรรมที่ไม่พึงประสงค์ 
                 ระดับที่ 4 ร้อยละ 98 มีระดับที่ 3 สามารถชักชวนหรือส่งเสริมให้เพื่อนประพฤติตนตามแนวทางที่ถูกต้องเหมาะสม

                 ตัวชี้วัดที่ 4 เป็นสมาชิกที่ดีของครอบครัว ชุมชน และสังคม

                 เกณฑ์การประเมิน

                 ระดับที่ 1 ร้อยละ 70 รับผิดชอบตามบทบาทหน้าที่ในฐานะสมาชิกของครอบครัว 
                 ระดับที่ 2 ร้อยละ 70 มีระดับที่ 1 และปฏิบัติตามกฎ ระเบียบของสถานศึกษา 
                 ระดับที่ 3 ร้อยละ 70 มีระดับที่ 2 ปฏิบัติตามประเพณี วัฒนธรรมของชุมชนและสังคม 
                 ระดับที่ 4 ร้อยละ 70 มีระดับที่ 3 และเป็นแบบอย่างที่ดีของสถานศึกษา ชุมชน และสังคม

                 ตัวชี้วัดที่ 5 มีเจตคติที่ดีและทักษะพื้นฐานในการประกอบอาชีพ

                 เกณฑ์การประเมิน

                 ระดับที่ 1 ร้อยละ 70 รู้จักการงานและอาชีพ 
                 ระดับที่ 2 ร้อยละ 70 มีระดับที่ 1 และรู้ความสนใจด้านอาชีพของตนเอง 
                 ระดับที่ 3 ร้อยละ 70 มีระดับที่ 2 และมีแนวทางในการตัดสินใจเลือกอาชีพ 
                 ระดับที่ 4 ร้อยละ 70 มีระดับที่ 3 และมีทักษะและประสบการณ์ในการประกอบอาชีพที่ถนัดและสนใจ

มาตรฐานด้านกระบวนการ

มาตรฐานที่ 2 มีการบริหารจัดการระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน

                 ตัวชี้วัดที่ 1 มีการวางระบบการบริหารจัดการระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน

                 เกณฑ์การประเมิน

                 ระดับที่ 1 มีโครงสร้างการบริหารงาน 
                 ระดับที่ 2 มีระดับที่ 1 และมีการคัดสรรและแต่งตั้งคณะกรรมการรับผิดชอบ 
                 ระดับที่ 3 มีระดับที่ 2 และมีแผนงาน โครงการ ปฏิทินปฏิบัติงานตามแผนที่ชัดเจน และจัดทำคู่มือปฏิบัติงานของสถานศึกษา 
                 ระดับที่ 4 มีระดับที่ 3 และพัฒนาการดำเนินงานให้สอดคล้องกับบริบทของสถานศึกษา

                 ตัวชี้วัดที่ 2 มีการดำเนินงานตามระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน

                 2.1 มีการรู้จักนักเรียนเป็นรายบุคคล

                 เกณฑ์การประเมิน

                 ระดับที่ 1 มีการรวบรวมข้อมูลเป็นรายบุคคลด้วยวิธีหลากหลาย 
                 ระดับที่ 2 มีระดับที่ 1 และมีการศึกษาข้อมูลนักเรียนเป็นรายบุคคล 
                 ระดับที่ 3 มีระดับที่ 2 มีการวิเคราะห์และสรุปผล 
                 ระดับที่ 4 มีระดับที่ 3 และมีการนำข้อมูลไปใช้ส่งเสริม พัฒนา ช่วยเหลือนักเรียน

                 2.2 มีการคัดกรองนักเรียน

                 เกณฑ์การประเมิน

                 ระดับที่ 1 มีการคัดกรองนักเรียนตามเกณฑ์ที่สถานศึกษากำหนด 
                 ระดับที่ 2 มีระดับที่ 1 มีการสรุปผลการคัดกรองนักเรียนครบทุกคน 
                 ระดับที่ 3 มีระดับที่ 2 มีการสรุปผลการคัดกรองนักเรียนเป็นระดับชั้น 
                 ระดับที่ 4 มีระดับที่ 3 และมีการนำผลที่ได้จากการคัดกรองนักเรียน มาจัดทำสารสนเทศระดับสถานศึกษาและนำไปใช้

                 2. 3 มีการส่งเสริมพัฒนานักเรียนที่หลากหลาย

                 เกณฑ์การประเมิน

                 ระดับที่ 1 มีแผนงานโครงการกิจกรรมส่งเสริมพัฒนานักเรียน 
                 ระดับที่ 2 มีระดับที่ 1 มีการปฏิบัติงานตามแผน 
                 ระดับที่ 3 มีระดับที่ 2 และมีการประเมินสรุปผลและรายงานผล 
                 ระดับที่ 4 มีระดับที่ 3 และมีการติดตามพฤติกรรมและพัฒนาศักยภาพของนักเรียนอย่างต่อเนื่อง

                 2. 4 มีการป้องกัน ช่วยเหลือ และแก้ไข

                 เกณฑ์การประเมิน

                 ระดับที่ 1 มีการวางแผนการให้คำปรึกษาเบื้องต้น การจัดกิจกรรมซ่อมเสริมและสื่อสารกับผู้ปกครอง 
                 ระดับที่ 2 มีระดับที่ 1 และมีกิจกรรมป้องกัน ช่วยเหลือและแก้ไขที่สอดคล้องกับสภาพปัญหา 
                 ระดับที่ 3 มีระดับที่ 2 และมีการติดตามผลการดูแลช่วยเหลืออย่างต่อเนื่อง 
                 ระดับที่ 4 มีระดับที่ 3 และนักเรียนกลุ่มเสี่ยงกลุ่มมีปัญหาได้รับการป้องกันช่วยเหลือแก้ไขให้มีพฤติกรรมดีขึ้น

                 2.5 มีการส่งต่อนักเรียนที่สอดคล้องกับสภาพปัญหาอย่างเป็นระบบและมีเครือข่ายสหวิชาชีพ

                 เกณฑ์การประเมิน

                 ระดับที่ 1 มีเครือข่ายการส่งต่อภายในและภายนอก 
                 ระดับที่ 2 มีระดับที่ 1 และมีการส่งต่อภายในและภายนอกพร้อมข้อมูลการช่วยเหลือเบื้องต้น 
                 ระดับที่ 3 มีระดับที่ 2 และมีการติดตาม ประเมินผล สรุปผล รายงานผลการส่งต่อ 
                 ระดับที่ 4 มีระดับที่ 3 และมีการปรับปรุงพัฒนาการส่งต่ออย่างเป็นระบบและมีเครือข่ายสหวิชาชีพ

                 ตัวชี้วัดที่ 3 การนิเทศ กำกับ ติดตามดำเนินงานตามระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน

                 เกณฑ์การประเมิน

                 ระดับที่ 1 มีแผนการนิเทศ กำกับ ติดตาม ประเมินผลระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน 
                 ระดับที่ 2 มีระดับที่ 1 และมีการดำเนินงานตามแผน 
                 ระดับที่ 3 มีระดับที่ 2 มีการรายงานผล 
                 ระดับที่ 4 มีระดับที่ 3 และมีการนำผลมาปรับปรุงและประชาสัมพันธ์

มาตรฐานด้านปัจจัย

มาตรฐานที่ 3 มีบุคลากร สื่อ เครื่องมือเพื่อการดำเนินงานระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน

                 ตัวชี้วัดที่ 1 ผู้บริหารเป็นผู้นำในการดำเนินงานระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน

                 เกณฑ์การประเมิน

                 ระดับที่ 1 ผู้บริหารมีนโยบายการบริหารงานระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน 
                 ระดับที่ 2 มีระดับที่ 1 และมีความรู้ความเข้าใจให้ความสำคัญงานระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน 
                 ระดับที่ 3 มีระดับที่ 2 และมีการพัฒนาตนเอง และพัฒนางานระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน 
                 ระดับที่ 4 มีระดับที่ 3 และมีการสนับสนุนและส่งเสริมการดำเนินงานระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน

                 ตัวชี้วัดที่ 2 ครูมีความสามารถในการดำเนินงานระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน

                 เกณฑ์การประเมิน

                 ระดับที่ 1 มีความรู้ความเข้าใจ 
                 ระดับที่ 2 มีระดับที่ 1 มีการพัฒนาตนเอง 
                 ระดับที่ 3 มีระดับที่ 2 และสามารถปฏิบัติงานอย่างเป็นระบบ 
                 ระดับที่ 4 มีระดับที่ 3 และให้คำแนะนำช่วยเหลือผู้ร่วมงานและสร้างเครือข่ายในการปฏิบัติงาน

                 ตัวชี้วัดที่ 3 ผู้ปกครอง ชุมชน ให้ความร่วมมือเอาใจใส่ดูแลช่วยเหลือนักเรียน

                 เกณฑ์การประเมิน

                 ระดับที่ 1 มีการติดต่อสื่อสารกับโรงเรียน 
                 ระดับที่ 2 มีระดับที่ 1 และให้ความร่วมมือกับโรงเรียนในกิจกรรมการดูแลช่วยเหลือนักเรียน 
                 ระดับที่ 3 มีระดับที่ 2 และมีเครือข่ายผู้ปกครองในการดูแลช่วยเหลือนักเรียน 
                 ระดับที่ 4 มีระดับที่ 3 และมีแผนงาน โครงการ กิจกรรมในการดูแล ส่งเสริม ช่วยเหลือ และพัฒนาผู้เรียน

                 ตัวชี้วัดที่ 4 มีสื่อ เครื่องมือที่ใช้ในการดำเนินงานระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน

                 ระดับที่ 1 มีสื่อ เครื่องมือ สำหรับผู้บริหาร ครูแลผู้ปกครองในการรู้จักนักเรียนเป็นรายบุคคล 
                 ระดับที่ 2 มีระดับที่ 1 และมีสื่อ เครื่องมือในการคัดกรองนักเรียน 
                 ระดับที่ 3 มีระดับที่ 2 และมีสื่อ เครื่องมือในการส่งเสริมพัฒนานักเรียน การป้องกัน ช่วยเหลือ แก้ไข 
                 ระดับที่ 4 มีระดับที่ 3 และมีสื่อ เครื่องมือในการส่งต่อนักเรียน

เกณฑ์การประเมิน

   ระดับที่ 1 มี 1 ข้อ 
   ระดับที่ 2 มี 2 ข้อ 
   ระดับที่ 3 มี 3 ข้อ 
   ระดับที่ 4 มีครบทุกข้อ

3. กิจกรรมโครงการสำคัญ ๆ การปฏิบัติจริงในโรงเรียน

   ระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนทั้งด้านการส่งเสริมป้องกันและแก้ไขปัญหาดำเนินการผ่านกิจกรรมโครงการที่หลากหลายตัวอย่างกิจกรรมสำคัญ ๆ เช่น แก้ปัญหานักเรียนชอบขโมย หนังสือเล่มเล็กฝีมือเด็กประดิดประดอย แก้ปัญหานักเรียนพูดหยาบ โครงงานเยาวชนรักษ์ถิ่น โครงการเข้าค่ายคุณธรรม สะสมทรัพย์เพื่อชีวิต ฯลฯ

ตัวอย่างกิจกรรม

ผู้เล่า          นายนิวัฒน์ พูลจันทร์ ผู้อำนวยการโรงเรียนหารเทารังสีประชาสรรค์

ชื่อกิจกรรม  แก้ปัญหานักเรียนชอบขโมย

          สมัยที่ผมเป็นผู้อำนวยการโรงเรียนปัญญาวุธได้พบกับนักเรียนชายคนหนึ่งมีพฤติกรรมชอบขโมย จึงได้ไปสอบถามประวัติ ปรากฏว่านักเรียนคนนี้ตอนอยู่มัธยมศึกษาชั้นปีที่ 1 พ่อกับแม่แยกกันอยู่ แม่ไปอยู่ที่หัวหิน นักเรียนอาศัยอยู่กับป้า และน้าที่ช่วยกันส่งเสีย ป้ามีอาชีพกรีดยางพารา ฐานะความเป็นอยู่ทางบ้านก็ไม่ลำบาก แต่นักเรียนจะมีพฤติกรรมขณะอยู่ที่บ้านคือ ถ้าป้าให้เงินนักเรียนมาโรงเรียน 20 บาท นักเรียนจะต้องขโมยเงินเพิ่มอีก 20 บาท โดยนำเงินส่วนที่ขโมยได้มาเลี้ยงเพื่อน อยู่มาวันหนึ่งปรากฏว่า กระเป๋าของคุณครูที่โรงเรียนหาย ก็มีการสืบเรื่องราวปรากฏว่า มีนักเรียนได้เบาะแสว่านักเรียนคนนี้ได้นำแบงก์ 500 บาทไปซื้อของ ผมจึงได้ไปเยี่ยมบ้านของนักเรียนคนนี้ ขณะนั้นผมก็เห็นว่านักเรียนคนนี้กำลังเดินกลับบ้านโดยมีเข่งใส่หญ้าให้วัวซึ่งมีน้ำหนัก 10-15 กิโลกรัมแบกอยู่ ผมก็เดินทางไปถึงบ้านนักเรียนพูดให้ผู้ปกครองฟัง และตะล่อมพูดกับนักเรียนจนยอมรับว่าได้ขโมยกระเป๋าคุณครูไป และได้นำเงินไปจ่ายแล้ว 100 บาท และในตอนเช้าก็ได้นำกระเป๋าของคุณครูไปวางคืนไว้ในห้องน้ำ 
          ผมร่วมกับครูแนะแนวและครูที่ปรึกษาได้หาทางแก้ปัญหานักเรียนคนนี้ โดยนำนักเรียนไปพบจิตแพทย์ที่โรงพยาบาลศรนครินทร์ พร้อมกับผู้ปกครอง หมอให้นักเรียนทำจิตบำบัดพร้อมให้ยามารับประทาน หลังจากนั้นอาการของนักเรียนค่อย ๆ ดีขึ้น พฤติกรรมที่ชอบขโมยค่อย ๆ หายไป จนในปัจจุบันนักเรียนคนนี้ไม่มีพฤติกรรมดังกล่าวอีกเลย

4. ประสบการณ์ในการบริหารระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน

   4.1 ประสบการณ์ขณะดำรงตำแหน่งผู้บริหารโรงเรียนมัธยมเกาะหมาก อ.ปากพะยูน จ.พัทลุง ตั้งแต่เป็นผู้ดูแลสาขา ฯจัดตั้งโรงเรียน (ระหว่างปี พ.ศ.2533-2545)

         บริหารโดยระบบกิจกรรมพัฒนาผู้เรียนเป็นสำคัญ เพราะโรงเรียนมีขนาดเล็กนักเรียนจำนวน 23 คน ในปี 2533 ขยายเป็น 500 คนในปี 2545 จัดเป็นโรงเรียนขนาดเล็กสังกัดกรมสามัญศึกษาในขณะนั้น การจัดกิจกรรมส่งเสริมสนับสนุนให้คุณครู นักเรียน ชุมชน ทำกิจกรรมที่หลากหลาย ทำให้นักเรียนได้รับการดูแลอย่างทั่วถึง ผ่านกระบวนการของกิจกรรม กิจกรรมสำคัญที่ประสบความสำเร็จในระดับชาติ คือ รางวัลที่ 1 โรงเรียนส่งเสริมกิจกรรมวิทยาศาสตร์ดีเด่นประเภทโรงเรียนขนาดเล็ก ประจำปี 2543 จากสมาคมวิทยาศาสตร์แห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ ร่วมกับ สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ รับโล่เกียรติยศและเงินรางวัล จาก สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณ์วลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี เมื่อวันที่ 18 สิงหาคม 2543 ณ ศูนย์การประชุมแห่งชาติสิริกิติ์ กรุงเทพ ฯ

   4.2 ประสบการณ์การบริหารโรงเรียนปัญญาวุธ อ. ควนขนุน จ.พัทลุง (พ.ศ.2546-กันยายน 2548)

         บริหารโดยระบบหลัก 3 ระบบตามโครงการโรงเรียนระบบดีโรงเรียนมีคุณภาพของสถาบันวิจัยและพัฒนาการเรียนรู้ ระบบดังกล่าว คือ 
         1) ระบบการเรียนรู้ 
         2) ระบบกิจกรรมพัฒนาผู้เรียน 
         3) ระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียน โดยจัดระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียน เป็นระบบสำคัญลำดับแรกผลงานสำคัญๆ คือ
             (1) นักเรียนสอบชิงทุนได้ตามโครงการ 1 ทุน 1 อำเภอ รุ่นที่ 1 ของอำเภอควนขนุน คือ น.ส. อรพรรณ คงทอง ปีการศึกษา 2547
 
             (2) นักเรียนได้รับการคัดเลือกให้รับรางวัลพระราชทานระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย โรงเรียนขนาดเล็ก คือ น.ส.สุพรรณี หนูดำ ปีการศึกษา 2548 
             (3) โรงเรียนปัญญาวุธได้รับคัดเลือก รับรางวัลดีเด่นประเภทโรงเรียนขนาดเล็กระดับประเทศ การจัดระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนดีเด่น ปีการศึกษา 2548 
             (4) โรงเรียนปัญญาวุธรับการคัดเลือก เป็นศูนย์พัฒนากีฬานักฟุตบอลหญิงของจังหวัดพัทลุง ทีมฟุตบอลหญิงของโรงเรียนปัญญาวุธ เป็นแชมป์ระดับจังหวัดและแชมป์ภาคใต้อย่างต่อเนื่องตั้งแต่ปี 2544-2548

   4.3 ประสบการณ์บริหารโรงเรียนป่าบอนพิทยาคม อ.ป่าบอน จ.พัทลุง (ตุลาคม

         บริหารโดยยุทธศาสตร์ 1 อำเภอ 1 โรงเรียนในฝัน ระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนมุ่งเน้นภาพความสำเร็จของนักเรียน คือ 
         1) มีนิสัยรักการอ่าน ใฝ่รู้และรักการค้นคว้า 
         2) สามารถแสวงหาความรู้ด้วยตนเอง 
         3) รู้จักคิดวิเคราะห์ 
         4) มีทักษะในการดำรงชีวิตในสังคมยุคใหม่ 
         5) ใช้เทคโนโลยีสารสนเทศ และการสื่อสารเพื่อการเรียนรู้ 
         6) สร้างงาน สร้างอาชีพ สามารถเสนอผลงานได้อย่างสร้างสรรค์ 
         7) เป็นคนดี มีคุณธรรม 
         8) สืบสานวิถีวัฒนธรรมไทยอย่างมั่นใจในตนเอง

         จากการบริหารดังกล่าว โรงเรียนป่าบอนพิทยาคมผ่านการประเมินเพื่อรับรองเป็นโรงเรียน 1 อำเภอ 1 โรงเรียนในฝัน เมื่อวันที่ 9 มกราคม 2549

   4.4 ประสบการณ์การบริหารโรงเรียนหารเทารังสีประชาสรรค์ อ.ปากพะยูน จ.พัทลุง (13 มกราคม 2550- ปัจจุบัน)

         บริหารโดยยุทธศาสตร์ 1 อำเภอ 1 โรงเรียนในฝัน และระบบหล 3 ระบบ 
         ตามโครงการระบบดีโรงเรียนมีคุณภาพ โดยนำนวัตกรรมใหม่มาใช้ในการบริหารระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน คือ "การแก้ปัญหาความขัดแย้งและความรุนแรงด้วยสันติวิธีด้วยการเสริมสร้างสันติวัฒนธรรมในสถานศึกษา" โดยเข้าร่วมโครงการดังกล่าวกับสำนักสันติวิธีและธรรมาภิบาล สถาบันพระปกเกล้า สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา

5. ข้อเสนอแนะจากการประชุม

         1) ให้มีนโยบายดำเนินการเรื่องระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนอย่างจริงจัง 
         2) ให้การสนับสนุนโรงเรียนดำเนินการระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนด้านงบประมาณ บุคลากร 
         3) นิเทศ ติดตามอย่างจริงจังและต่อเนื่อง 
         4) ยกย่องโรงเรียน บุคคล ครู ที่ดำเนินการระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนอย่างจริงจัง และต่อเนื่อง

วันที่นำส่งข้อมูล     24 กรกฎาคม 2551

ผู้นำส่งความรู้        นิวัฒน์ พูลจันทร์ ผู้อำนวยการโรงเรียนหารเทารังสีประชาสรรค์ 
                        อรรถพร จตุรพัฒนานันท์ ศึกษานิเทศก์ สพท.พัทลุง


สถิติการใช้งาน


อุทยานการศึกษาอุดมปัญญา
(Udompanya Educational Park)
อาคารสำนักงานอุทยานการศึกษาอุดมปัญญา เลขที่ ๒๑๑ หมู่ที่ ๙ ตำบลโตนดด้วน อำเภอควนขนุน
จังหวัดพัทลุง รหัสไปรษณีย์ ๙๓๑๑๐ 
http://www.udompanya.in.th